Klimaatverandering: we kennen het allemaal en worden er ook allemaal mee geconfronteerd. Een belangrijke oorzaak is het verbranden van fossiele brandstoffen zoals steenkool, olie en gas. Daarbij komen broeikasgassen vrij die warmte vasthouden rond onze planeet, net zoals een dik deken. Stijgende zeespiegel, intensere stormen, veranderende weerpatronen:  het wordt stilaan vaste kost.

Om dit probleem aan te pakken, moeten we twee belangrijke stappen zetten: eerst en vooral moet de uitstoot van broeikasgassen drastisch verminderen Dit heeft de hoogste prioriteit. Maar het is ondertussen ook duidelijk dat we ook moeten inzetten op actieve verwijdering van CO2 uit de atmosfeer. Politiek is immers een complex beestje, en de reducties in uitstoot gaan niet altijd even snel als nodig om de opwarming onder 2°C te houden. De extra opname-inspanning kan zo een soort verzekering leveren, die compenseert voor de vertraging in onze klimaatambities. Wetenschappers zijn duidelijk: evolueren naar nuluitstoot is cruciaal, maar we moeten ook echt investeren in technieken om broeikasgassen opnieuw uit de atmosfeer te halen. Maar hoen doen we dat? Een veelbelovende manier is een koolstofverwijderingstechniek die ‘Enhanced Rock Weathering’ (ERW) heet.

Wat is ‘Enhanced Rock Weathering’?

Verwering van gesteente is een natuurlijk proces en ERW is daar de versnelde versie van. Simpel gezegd helpt ERW om CO₂ uit de lucht te halen door een reactie te versnellen die van nature al plaatsvindt.

Hoe werkt het in de natuur?

Bepaalde soorten vulkanisch gesteenten, zoals silicaatgesteenten, reageren langzaam met regenwater. Daarbij wordt CO₂ uit de lucht opgenomen. Dit natuurlijke proces zet CO₂ om in een vorm die naar de oceaan kan worden gespoeld, waar het veilig kan worden opgeslagen, soms wel voor miljoenen jaren lang.

Hoe versnellen we dit proces?

– We vermalen silicaatgesteente (zoals basalt) tot fijn poeder. Zo heeft het gesteente meer oppervlak om met water te reageren.

– We verspreiden het poeder over landbouwgrond. Landbouwgrond is wijdverspreid en heeft de nodige infrastructuur. Zo concurreert het ook niet met de voedselproductie, maar is het er juist compatibel mee.

– Wanneer het regent, reageert het gesteente met het regenwater en de CO₂ in de lucht.

– Hierdoor wordt CO₂ omgezet in stabiele vormen die veilig in de bodem worden opgeslagen of naar het grondwater of rivieren worden weggespoeld.

Hoe werkt ERW?

Kortom: het is alsof je de natuur een handje helpt om de atmosfeer sneller schoon te maken!

Wat zijn de voordelen?

1. Het verwijdert koolstof uit de atmosfeer. Verwering van gesteente legt CO₂ vast, wat er voor zorgt dat er minder CO₂ in de atmosfeer zit. De koolstof wordt opgeslagen in de bodem of de oceanen en komt niet zomaar terug in de lucht.

2. De gesteente die we gebruiken voor ‘Enhanced Rock Weathering’ zijn overal terug te vinden.  Silicaatgesteenten vormen het grootste deel van de aardkorst en komen dus wereldwijd voor. Daarnaast is dit gesteente ook een restproduct van de mijnbouw, waardoor we niet altijd extra gesteente hoeven te winnen.

3. Het verbetert bodems en gewassen. Wanneer deze gesteenten afbreken, komen voedingsstoffen vrij zoals calcium, magnesium en kalium. Die verbeteren de bodemgezondheid, vooral in arme of zure bodems. Dit helpt boeren om meer voedsel te produceren en minder kunstmest te gebruiken.

4. Het maakt planten stressbestendiger. Sommige elementen uit het gesteente, zoals silicium, kunnen gewassen sterker maken tegen plagen en ziekten.

5. Het helpt ook de oceanen. Wanneer de producten van de verweringsreactie via rivieren en grondwater de oceanen bereiken, kunnen ze verzuring tegengaan, wat op zijn beurt het zeeleven beschermt.

Wat zijn de uitdagingen?

1. Het kost energie. Gesteente vermalen tot poeder, transporteren en verspreiden kost energie. Als we niet oppassen, kan dit energiegebruik een deel van de klimaatvoordelen tenietdoen.

2. Het is een grote klus. Om echt verschil te maken, moeten we poeder over grote gebieden verspreiden. Dat vraagt om transport, machines en veel coördinatie.

3. We hebben goede data nodig. Om te bewijzen dat deze methode op grote schaal werkt, hebben we solide metingen nodig. Dat betekent dat we moeten bijhouden hoeveel koolstof wordt opgeslagen en wat de langetermijneffecten zijn op bodem en planten — en dat voor verschillende klimaten, bodems, gesteentetypes en gewassen.

Wat moeten we overwegen?

1. Milieuveiligheid. Gesteente delven en vermalen kan de lokale natuur verstoren, vooral door meer stofuitstoot. We moeten ook letten op uitdagingen zoals zware metalen in het gesteentepoeder, omdat we het gebruiken om voedsel te verbouwen.

2. Kosten en baten. Deze methode kan op langere termijn geld besparen door betere oogsten, maar de opstartkosten (malen, verspreiden, transporteren) kunnen hoog zijn. We moeten de balans goed in de gaten houden.

3. Combineren met andere methoden. ERW moet niet op zichzelf staan. Het werkt het beste als het wordt gecombineerd met andere klimaatoplossingen, zoals bomen planten, het gebruik van biochar of de bodemgezondheid op andere manieren verbeteren.

Tot slot

ERW is een veelbelovende oplossing. Het versnelt iets wat de natuur eigenlijk al doet. Het kan koolstof uit de lucht halen, bodems verbeteren en boeren helpen. En omdat de grondstoffen zo algemeen beschikbaar zijn, kan het bijna overal worden toegepast.

Maar ERW (net als elke andere vorm van koolstofverwijdering) is geen wondermiddel. We moeten vooral stoppen met het uitstoten van zoveel CO₂. Dat betekent overstappen op schone energie, zorgvuldig omgaan met grondstoffen en onze ecosystemen beschermen. Als we die inspanningen combineren met slimme koolstofverwijderingstechnieken zoals ERW, kunnen we evolueren naar een echt klimaatrobuuste toekomst.

Harun Niron